ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER

   

Öğretmenlik alan bilgisi sınavı yaklaşmışken son tekrar amaçlı ilkler listesi hazırladım. Umarım faydalı olur.
NOT: Aşağıdaki liste "Benim Hocam" video ders notu izlenerek, oradaki bilgilerle oluşturulmuştur.

ESKİ TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER
Anadolu’da ilk telif eser:	Keşfü’l Akabe (İbnü’l Kemal İlyas)
Anadolu’da yazılan ilk Türkçe eser:	Köprülü’ye göre à Çarhnâme (Ahmet Fakih)* Bayrama’a göre à Tuhfe-i Mübariz (Hakim Bereket)
Hac konulu ilk mesnevi	Kitab-ı Evsafı Mecadi’s Şerife (Ahmet Fakih)
Mevleviliğin ilk temsilcisi	Hüsamettin Çelebi
Anadolu’da ilk la-dini şair	Hoca Dehhani (Bahar, gül, işvet konuları)
Türk edebiyatında ilk 40 hadis eseri	Nehcü’l Feradis (Kerderli Mahmut)
İlk kez hem Türkçe divan hem de Türkçe mesnevi sahibi olan şair	Yunus Emre à Risaletü’n-Nushiyye
Mahlas kullanmanın önemine değinen ilk şair	Gülşehri
İlk kez hikaye yazan/hikaye tercüme eden	Gülşehri
İlk kez fabl/manzum hikaye yazan	Gülşehri
Ahilik hakkında ilk bilgileri veren	Gülşehri
İran kahramanlarına ilk defa geniş yer veren	Gülşehri
İlk defa 4 mesnevi yazan şair	Yusuf-ı Meddah
Türk edebiyatında ilk menkıbe	Menakıbü’l Kutsiyye (Elvan Çelebi)
Anadolu sahasında ilk çeviri	Işkname/Hüsrev ü Şirin (Fahri)
Türk edebiyatında ilk siyasetname	Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib)
Anadolu’da ilk siyasetname	Kenzü’l Kübera (Şeyhoğlu Mustafa)
İlk şehir kasidesi (Bursa)	Ahmedi
İlk mevsim kasidesi (Bahariyye, Hazaniyye)	Ahmedi
İlk Türkçe manzum tarih	Dâstan-ı Tevarih-i Mülük-ü Âli Osman
Anadolu’da ilk Türkçe siyer	Siyeretü’n Nebi (Erzurumlu Kadı Mustafa Darir)
Anadolu’da ilk mevlid manzumesi	Siyeretü’n Nebi à Doğum bölümü (Erzurumlu Kadı Mustafa Darir)
Türkçe ilk manzum maktel	Maktel-i Hüseyin (Kastamonulu Şazi)
İlk Türkçe telif tıp kitabı	Edviye-i Müfrede (İshak bin Murad)
Esrar ve şarabın ilk defa konu edildiği eser	Beng ü Çagır (Yusuf Emiri)
Türk edebiyatında ilk şuara tezkiresi	Mecalisü’n Nefais (Ali Şir Nevai)
Türk edebiyatında ilk hamse sahibi	Ali Şir Nevai
Türkçede ilk/en eski inşa	Teressül (Ahmed-i Dai)
İlk yıldızname	Camasbname (Ahmed-i Dai à Tusi’den çeviri)
Çocuklara yazılmış ilk nasihat eseri	Nasiyet-i Nuşirevan Hürmüz (Ahmed-i Dai)
Türk edebiyatındaki ilk müstakil mevlid	Vesiletü’n Necat (Süleyman Çelebi)
Hz. İbrahim’in hayatının anlatıldığı ilk eser	Halilname (Abdülvasi Çelebi)
Türkçedeki ilk kabename	Halilname (Abdülvasi Çelebi)
Şehzade mücadelesinin anlatıldığı ilk eser	Halilname’nin içindeki manzum tarih (Abdülvasi Çelebi)
Osmanlı’da şiir söyleyen ilk padişah	II.Murad
Osmanlı’da mahlas kullanan ilk padişah	II.Murad
Divan sahibi olan ilk Osmanlı padişahı	Fatih Sultan Mehmet à Mahlas: Avnî
Anadolu’da ilk kez yapılan Heft Peyker çevirisi	Aşkî
Anadolu sahasında muamma yazan ilk kişi	Karamanlı Aynî
Hayvanlar üzerine yazılan ilk mersiye	Mersiye-i Ester (Necati)
İlk kıyafetname sahibi	Hamdullah Hamdi
Anadolu sahasında ilk hamse sahibi	Hamdullah Hamdi
Süslü nesrin ilk örneği	Sinan Paşa
Türk edebiyatında gül-bülbül hikâyesinin geçtiği ilk eser	Bülbülname (Rifaî)
Türk edebiyatında “Nazire”nin terim olarak adının anıldığı ilk eser	Behçetü’l Hedaik
Türk edebiyatında ilk nazire	Mecmuâtü’n Nezâir (Ömer bin Nezid) à 86 şair
“Tevarih-i Âl-i Osman”ı mensur yazan ilk kişi	Aşık Paşazade
Anadolu’daki ilk tezkire	Heşt Behişt (Sehi Bey)
Osmanlı tarihçiliğini başlatan	Yahşı Fakıh à Eseri elimizde yok.
Azeri sahasında yazılmış ilk dehnâme (10 mektup)	Şah İsmail (Hatayi) à Dehnâme
İlk hatıra eseri	Babür à Babürname
İlk vakanüvist	Naima Efendi